Macht der gewoonte?

Ik zit in de trein te staren naar mijn lijst van mogelijke blogonderwerpen. Het boek ‘Macht der gewoonte’ van Charles Duhigg lijkt me een goede kandidaat, het past bij de eerdere blogs over motivatie en uitstelgedrag. Ik sluit mijn ogen om verder na te denken en prompt steekt een van mijn eigen gewoontes de kop op. Opeens ben ik mijn droomhuis in Italië. Ik geniet van het uitzicht over de heuvels en voel de lentezon op mijn gezicht. Hier hoef ik helemaal niets. Een fijne plek om de drukte van alledag te ontvluchten. Maar ook een plek die ik bezoek als mijn wilskracht het af laat weten. Die zorgt dat ik uren op huizensites doorbreng en de kaart van midden-Italië inmiddels kan dromen. Charles Duhigg laat zien dat veel van onze bezigheden, zoals het vormgeven van mijn Italiaanse droom, voortkomen uit gewoontes waarvan we ons niet eens bewust zijn. Als je weet hoe deze gewoontes werken, kun je de minder goede afleren en nieuwe aanleren.

Waar gaat het over?

Het boek bestaat uit drie delen: deel 1 gaat over de gewoontes van individuele personen, deel 2 gaat over de gewoontes van succesvolle organisatie en deel 3 gaat over maatschappelijke gewoontes.

In hoofdstuk 1 wordt het idee geïntroduceerd waaromheen het boek is opgebouwd: de gewoontelus of ‘habit loop’. Deze bestaat uit 3 stappen: een aansporing (of cue) die leidt tot een routinehandeling waarop een beloning volgt. Als dit patroon maar vaak genoeg gevolgd wordt, zal de onderliggende behoefte bij de juiste aansporing de gewoontelus laten draaien. Om een gewoonte te veranderen, moeten we daarom inzicht hebben door welke behoefte ons gedrag veroorzaakt wordt. Een simpel voorbeeld is de wens om minder te snacken op het werk. Dan moet je er eerst achter zien te komen welke behoefte je wil bevredigen: snack je om je honger stillen of omdat je even wil ontsnappen aan de verveling. In het eerste geval kun je je snack vervangen door iets gezonds, in het tweede geval gun je jezelf een korte onderbreking.

In het tweede deel wordt uiteengezet hoe gewoontes werken in organisaties. Hier wordt het begrip ‘keystone habit’ geïntroduceerd: dit zijn centrale gewoontes die een positieve invloed hebben op een groot aantal andere gewoontes, waardoor grootschalige verandering mogelijk is. Duhigg noemt o.a. het voorbeeld van aluminiumbedrijf Alcoa, waar de focus op veiligheid leidde tot prestatieverbetering op vele andere vlakken waar onder financieel. Een bekende key stone habit op individueel niveau is lichaamsbeweging. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat regelmatig sporten positieve invloed heeft op andere gewoontes. Sporten veroorzaakt een soort domino-effect waardoor je betere keuzes maakt op andere vlakken, zoals voeding en werk.

In het derde deel gaat Duhigg in op maatschappelijke gewoontes. Hij noemt de opkomst van bewegingen zoals die van Martin Luther King, welke gebaseerd zijn op sociale patronen. Die patronen komen voort uit de gewoontes van vriendschap, gemeenschappen en het langzaam veranderend zelfbeeld van de betrokkenen. Het laatste hoofdstuk van deel 3 gaat over de vrije wil en stelt de vraag in hoeverre mensen verantwoordelijk zijn voor daden die voortkomen uit allesoverheersende behoeftes (zoals verslavingen).

In de appendix geeft de auteur in een paar bladzijden aan hoe de lezer de ideeën uit het boek kan toepassen. Elke gewoonte zou veranderd kunnen worden aan de hand van vier stappen: 1. herken de routinehandeling, 2. experimenteer met beloningen, 3. ga op zoek naar de cue en 4. zorg voor een plan om je routine te veranderen.

Mijn oordeel

Het boek leest lekker weg. Dat komt door de vele goed uitgewerkte en sprekende voorbeelden. Inhoudelijk valt er nog wel wat op het boek af te dingen. De wetenschappelijke onderbouwing heeft (ondanks de ca. 60 (!) pagina’s aan noten) eigenlijk alleen betrekking op het eerste deel. Bovendien staan er maar weinig écht nieuwe inzichten in. Wanneer je alle voorbeelden eruit zou scheuren, blijft er maar een héél dun boekje over. De boodschap had met aanzienlijk minder woorden overgebracht kunnen worden. Die boodschap is op zich wel zinvol: met inzicht in de habit loop zijn slechte gewoontes te veranderen en nieuwe gewoontes aan te leren.

Het tweede en derde deel vind ik nogal ver gezocht. Je kunt gewoontevorming op individueel niveau niet zomaar doortrekken naar organisaties of de maatschappij. Duhigg doet aannames, die hij probeert te onderbouwen met voorbeelden, maar bij organisatie- of maatschappelijke veranderingen zijn vele factoren van invloed. Deze zijn niet allemaal te scharen onder het onderwerp ‘gewoontes’.

Al met al had ik liever gezien dat Duhigg het bij gewoonteverandering op individueel niveau had gehouden. Ook was het aardig geweest als het hoofdstuk over de praktische toepassing van zijn ideeën langer was en een prominentere plek in het boek had gekregen. Dat doet schrijfster Gretchen Rubin naar mijn mening een stuk beter. Zij geeft in haar boek ‘Steeds beter’ bruikbare tips voor het individu dat daadwerkelijk iets aan zijn gewoontes wil veranderen.

Dus…

Het was geen grote opgave om dit boek uit te lezen. Er staan een paar inzichten in die echt de moeite waard zijn en de voorbeelden lezen lekker weg. Met dit boek in de hand word je je bewust van de dingen die je onbewust doet. Maar wil je die dingen ook veranderen, dan gaat dit boek je niet helpen. Daar zijn betere boeken voor te vinden.

Site Footer

Sliding Sidebar

Social Profiles

Contact

E-mail
melanie@melanielemmen.com