Schuld en schaamte

Schuld en schaamte. Het klinkt een beetje als pride & prejudice of sense & sensibility. De termen worden vaak door elkaar gebruikt. Dat is niet verwonderlijk, omdat we in sommige situaties zowel schuld als schaamte ervaren. Ze verschillen echter wel degelijk. Waar schuldgevoelens ons iets kunnen leren, kan schaamte leiden tot destructief gedrag.

Schuld of schaamte?

Schuld voelen we over gedrag of handelingen. Schuld is redelijk objectief vast te stellen en kan rechtgezet worden. We kunnen ons schuldig voelen omdat we iemand gekwetst hebben, of omdat we ons niet aan een afspraak hebben gehouden. Schuld is sterk gerelateerd aan empathie. Wanneer we ons schuldig voelen over iets wat we gedaan hebben, begrijpen we beter welk effect ons gedrag heeft op de ander en nemen we actie om ons gedrag te verbeteren.

Schaamte heeft te maken met wie we zijn. Het conflicteert met ons zelfbeeld en heeft grote invloed op onze eigenwaarde. We schamen ons over uiteenlopende dingen: ons uiterlijk, ons werk, onze familie, onze opvoeding, traumatische ervaringen, etc. Hoe groter onze schaamte, hoe meer we onbewust de schuld buiten onszelf zoeken en hoe minder empathie we kunnen voelen. Een groot gevoel van schaamte kan zelfs leiden tot psychische stoornissen, waar onder narcisme. Schaamte verlamt ons, het remt creativiteit en innovatie. Wanneer we onze eigenwaarde koppelen aan hoe onze ideeën ontvangen worden, houden we ons in en zullen we het niet snel nog een keer proberen als we falen.

Fout doen of fout zijn?

Schuld gaat dus over iets fout doen, schaamte over fout zijn. Dat gevoel van fout zijn is echter zo pijnlijk, dat we het vaak onbewust op anderen projecteren. Wanneer we het gevoel hebben dat we er niet bij horen, is het buitengewoon lastig om toe te geven dat dit wordt veroorzaakt door schaamte. In plaats daarvan beschuldigen we anderen ervan dat ze ons buitensluiten.

Het is goed ons te realiseren dat iedereen last heeft van schaamte en dat we het allemaal moeilijk vinden om erover te praten. Schrijfster en onderzoekster Brené Brown waarschuwt echter dat door er niet over te praten, schaamte steeds meer vat op ons leven krijgt. In haar boek ‘De kracht van kwetsbaarheid’ schrijft ze dat we kunnen leren met schaamte om te gaan door schaamtebestendigheid op te bouwen. Een beschamende ervaring verwerk je het best door de ervaring te delen, lief te zijn voor jezelf onder ogen te zien wat er gebeurd is. Daarvoor zijn verbondenheid, compassie en moed nodig.

Schaamte is geen leuk onderwerp, maar wie wil groeien in het leven zal zijn schaamte onder ogen moeten zien.

Site Footer

Sliding Sidebar

Social Profiles

Contact

E-mail
melanie@melanielemmen.com