Overpeinzingen op het platteland

Marcus Aurelius schreef rond 160 na Christus: “De mensen zoeken een plek om zich terug te trekken, op het platteland, aan zee, in de bergen (en gewoonlijk wil je dat zelf ook maar al te graag). Maar dan begrijp je absoluut niets van filosofie. Je kunt je toch, wanneer je maar wilt, terugtrekken in jezelf. Nergens kan een mens zich immers rustiger en ongestoorder terugtrekken dan in zijn eigen ziel, vooral als hij in zijn binnenste zulke vaste overtuigingen heeft dat hij, zodra hij zich daarin verdiept, zich meteen volkomen gerust voelt. En met gerustheid bedoel ik niets anders dan innerlijk op orde zijn.” (Uit ‘Persoonlijke notities’, vertaald door Simone Mooij-Valk).

Alleen zijn

Ook in het Romeinse Rijk van de 2e eeuw na Christus ontvluchtten de mensen het tumult van alledag. Marcus Aurelius vraagt zich af waarom mensen fysiek ontsnappen aan de drukte, terwijl ze de rust in zichzelf kunnen vinden. Je terugtrekken in je eigen ziel kun je immers altijd en overal doen. Nou schreef hij die woorden toen hij aan het front lag, dus voor hem was er geen mogelijkheid zich fysiek terug te trekken.

Marcus Aurelius is echter niet enige die mensen aanmoedigt zich af en toe terug te trekken. In de 19e eeuw benadrukte de schrijver Edgar Allan Poe de waarde van alleen zijn. Wie nooit alleen is conformeert zich aan de massa en verliest zo zijn uniciteit. In de 20e eeuw was het filosofe Hannah Arendt die begreep dat het individu zichzelf alleen in eenzaamheid kan horen nadenken; in stilte kan zij reflecteren op daden en een geweten ontwikkelen. Arendt waarschuwt dat als we ons niet meer kunnen terugtrekken, we meegesleept worden door wat anderen denken of doen (denk aan het fenomeen filterbubbel). Maar wie in harmonie met anderen wil leven, moet eerst met zichzelf leren leven.

Offline

Hoe vaak zijn we tegenwoordig nog echt alleen met onze gedachten? We trekken ons tijdens de vakantie terug op het platteland, aan zee of in de bergen, maar zijn nooit alleen. We nemen de hele wereld mee in onze IPhone en hoeven geen nieuws, e-mails of tweets te missen. Terwijl vakantie bij uitstek het moment is om los te komen van de wereld en onszelf weer eens te horen nadenken. Daarvoor is het niet eens nodig om alleen op vakantie te zijn. Ook een goed gesprek leent zich prima om hardop alle gedachten op een rij te krijgen.

Het hedendaagse equivalent van ‘in de ziel terugtrekken’, is offline in ons eigen gezelschap verkeren. Wie dat kan, zal ook buiten de vakanties ‘innerlijk op orde zijn’.

 

Site Footer

Sliding Sidebar

Social Profiles

Contact

E-mail
melanie@melanielemmen.com